بررسی زندگی کردن در شهر شیراز

d294aa30-8538-4380-aee5-74ae7f9bba5c

یکی از محبوب ترین شهرهای ایران زمین، شهر شیراز است که بخصوص در عید نوروز، جای سوزن انداختن در آن نیست. می خواهیم در این مقاله به سبک زندگی شیرازی ها بپردازیم و آداب و رسوم و فرهنگشان را مورد تحلیل قرار دهیم.

شیراز کجاست؟

شیراز مرکز استان فارس است و در جنوب غربی ایران قرار دارد. شهرستان شیراز از شمال به مرودشت و اردکان، از غرب به ممسنی و کازرون، از جنوب به فراشبند، فیروزآباد، جهرم و فسا و از شرق به استهبان، نیریز و ارسنجان محدود می‌شود. مساحت شیراز  ۸۹۱/۱۷۸ کیلومترمربع است و از شمال به کوه‌های بمو، سبزپوشان، چهل مقام، باباکوهی و از غرب به دراک محدود است؛ طول آن ۴۰ کیلومتر و عرض آن ۱۵ تا ۳۰ کیلومتر است و در منطقه‌ای به وسعت ۱۲۶۸ کیلومترمربع گسترده شده است.

طی سرشماری ۱۳۸۸، جمعیت شیراز بالغ‌ بر ۱۴۵۵۰۷۳ نفر بوده و ششمین شهر پرجمعیت ایران بعد از تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، کرج به حساب می‌آید و تراکم جمعیتی آن ۸۹۰/۶ نفر بر کیلومتر است. ارتفاع آن از سطح دریا بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ است و متوسط ارتفاع آن ۱۴۸۶ متر است. میانگین دمای سالیانه ۱۸ درجه، بارش سالیانه ۳۳۷ میلی‌متر و تعداد روزهای یخبندان ۲۹ روز است. بر طبق آخرین تقسیمات اداری به ۹ منطقه مستقل شهری تقسیم شده که زرقان در شمال، ارژن در غرب، کوار در جنوب و سروستان و کربال از شرق بخش‌های زیرمجموعه آن را تشکیل می‌دهند.

در افسانه‌ها آمده که شیراز فرزند تهمورس (از پادشاهان سلسله پیشدادیان) شهر شیراز را تأسیس کرد و نام خود را بدان بخشید. به روایتی دیگر، نام این دیار «شهرراز» بوده که به اختصار شهر از و شیراز خوانده شده است. در حالی که بر اساس تحقیقات «تدسکو» شیراز به معنای مرکز انگور خوب است، ابن حوقل، جغرافی‌دان مسلمان قرن چهارم هجری، علت نام‌گذاری شیراز شباهت این سرزمین به اندرون شیر می‌داند، چرا که به قول او عموماً  خواربار نواحی دیگر بدان جا حمل می‌شد و از آنجا چیزی به جایی نمی‌بردند و بالاخره بنا به نوشته کتابصورالاقالیم، از جهت وجود دام‌های بسیار در دشت شیراز، آنجا را شیرساز نامیده‌اند. بیش از هر چیز نام زیبا و سحرانگیز شیراز که واژه‌ای فارسی است، بهترین گواه بر این باور است که برخلاف پندار پاره‌ای از جغرافی‌دانان مسلمان، تأسیس این شهر به قرن‌ها قبل از ورود اسلام به ایران باز می‌گردد، شیراز، هم اکنون نیز در محل تقاطع مهمترین راه‌های ارتباطی شمال به جنوب و شرق به غرب کشور است و این موقعیت در ادوار قبل از اسلام شاخص‌تر بوده، چرا که در عهد هخامنشیان، شیراز بر سر راه شوش (پایتخت هخامنشی) به تخت جمشید و پاسارگاد بوده و در عهد ساسانیان راه ارتباطی شهرهای بسیار مهمی چون بیشابور و گور با استخر، از جلگه شیراز می‌گذشت. در نتیجه مسلم است که چنین محل حاصلخیز و خوش آب‌وهوایی که در تقاطع مسیرهای مهمی که برشمرده شد، قرار داشته، هرگز خالی از آبادی و سکنه نبوده است.

45d55db5-9024-4a5e-ab61-84af0adc2dff وجود آثار قدیمی مانند قصر ابونصر در حوالی شیراز که قدمت آن به دوره اشکانیان می‌رسد و نقوش برجسته برم دلک، (در چند کیلومتری شرق قصر ابونصر) که از آثار دوره ساسانی است و قلعه بزرگ بندر (فهندر، پهندر، قهندز، کهندژ) در سمت شرق تنگ سعدی و چند نقش برجسته در دهکده گویم در چهار فرسنگی شمال غرب شیراز و همچنین پیدا شدن سکه‌هایی در ضمن حفاری‌های قصر ابونصر، که بر آنها با خط پهلوی نام شیراز نقش بسته است، جملگی بر وجود شهر یا بلوکی به نام شیراز، در همین محل در دوران قبل از اسلام دلالت دارد.

علاوه بر آنچه گفته شد، کاوش‌های باستان‌شناسی در تخت جمشید، به سرپرستی کامرون در سال ۱۳۱۴ ه.ش، به پیدایش خشت نبشته‌هایی انجامید که بر روی چند فقره از آنها نام شیراز مشخص بود. بدین ترتیب می‌توان احتمال داد، این وادی که در عهد رونق تخت جمشید، آبادی کوچکی بیش نبوده است، بعد از انهدام پایتخت هخامنشیان، سمندروار از دل خاکستر آن دیار برپا خاسته است.

 اقلیم شیراز

060fa826-f21e-43e7-af4f-638f1ebaed76

شیراز در منطقه معتدل شمالی قرار دارد و آب‌وهوای آن بری است، ولی به سبب ارتفاع زیاد از سطح دریا از نقاط هم‌عرض خود، مانند کازرون و گناوه بسیار خنک‌تر است. بارندگی آن در فصول پاییز و زمستان و اوایل بهار است. از قدیم جغرافی‌دانان، فارس را به دو بخش گرمسیر و سردسیر تقسیم کرده‌اند. ناحیه میان این دو بخش که شامل شهرستان‌های شیراز، فسا، استهبان و نی‌ریز است از اعتدال کامل برخوردار است و دارای گیاهان و محصولات متنوعی است. مثلاً در شیراز، ضمن این که درختان سردسیری مانند سیب و گلابی رشد خوبی دارد، مرکبات نیز پرورش می‌یابد. به طور کلی لطافت هوای شیراز چنان است که بیشتر ایام سال می‌توان در هوای آزاد به سر برد.

خاک جلگه شیراز که از رسوبات کوه‌های اطراف ایجاد شده، بسیار حاصلخیز است و زمین‌های اطراف شهر در تمام مواقع سال، در زیر کشت و زرع است و همه‌گونه محصولات تابستانی و زمستانی چون گندم، جو، حبوبات، برنج، انواع سبزیجات، هندوانه، خربزه، طالبی و علوفه‌هایی چون شبدر و یونجه در آن به عمل می‌آید. خاک شیراز همچنین برای پرورش بسیاری از انواع گل‌های تزیینی مستعد است و بستان‌های شیراز به زیبایی نام ‌آورند.

7aefefeb-c749-48ea-9f84-36465e3f26b2

از مهمترین گیاهان طبیعی که در نواحی کوهستانی شهرستان شیراز می‌رویند، گون (که از آن صمغ کتیرا به دست می‌آید) و بادام کوهی (در اصطلاح محلی بخورک) را می‌توان نام برد. شیرین بیان که در اصطلاح محلی «مهک» نامیده می‌شود نیز از جمله گیاهان دارویی است که در دشت‌های شیراز مخصوصاً در اطراف جوی‌ها، به مقدار زیاد یافت می‌شود. همچنین علاوه بر انواع و اقسام گل‌ها و ریاحین که در فصول مختلف در شیراز می‌رویند، گیاهان طبیعی دیگری مانند شاه تره و گل گاوزبان در این ناحیه وجود دارند که در تهیه عرقیات سنتی به کار می‌روند و چنانکه می‌دانیم عرقیات شیراز از زمان‌های بسیار دور معروف بوده است.

باغ‌های نواحی ییلاقی و سردسیر حومه شیراز، دارای انواع درختان سردسیری مانند سیب، گلابی، هلو، بادام، گردو و درختان سایه‌دار و زینتی، مانند چنار و کاج و سرو و بید است و در سمت شرق و شمال که دارای هوای ملایم‌تری است، مرکبات پرورش می‌یابد.

جمعیت، دین و زبان مردم شیراز

جمعیت استان فارس تا پایان اسفند ۹۳ چهار میلیون و ۸۱۱ هزار و ۹۸ نفر اعلام شده که از این تعداد دو میلیون و ۴۲۲ هزار و ۳۲۱ نفر آن‌ها را مردان و دو میلیون و ۳۸۸ هزار و ۷۷۷ نفر را زنان تشکیل داده‌اند.

یک میلیون و ۷۸۱ هزار و ۷۰۷ نفر از جمعیت استان فارس نیز در شهرستان شیراز ساکن هستند.

نام‌های پرطرفدار در استان فارس

اسامی امیرعلی، محمد طاها، امیرحسین، ابوالفضل و محمد در پسران و فاطمه، زهرا، نازنین زهرا، یسنا و مریم، برای دختران بیشترین فراوانی را داشته است.

گویش شیرازی

هر چند اسکلت الفبایی زبان فارسی در نوشتار و آهنگ اصلی واژه‌ها در گفتار طی قرن‌ها کم و بیش پابرجا مانده، اما ساختار فرعی واژه‌ها و جمله‌ها تحت شرایط اقتصادی و اجتماعی تحولات زیادی را گذرانده است.

با وجودی که گویش شیرازی پیوسته رنگ زبان رسمی مملکت را به خود می‌گیرد. هنوز هم این لهجه با لهجه رسمی تفاوت‌هایی دارد و هنوز هم پاره‌ای واژه‌ها، اصطلاحات و ترکیب‌هایی در این لهجه به گوش می‌رسد که برای غیر شیرازی بیگانه است. بسیاری از واژه‌هایی که در گویش شیرازی کاربرد دارند، دقیقاً با همان تلفظ و معنی معمول در شیراز در فرهنگ‌های معتبر ضبط شده است و نشانه درستی این گونه واژه‌ها است.

در این جا اشاراتی هرچند مختصر به برخی از ویژگی‌ها و قواعد لفظی این گویش داریم در لهجه شیرازی تکیه بر حسب نوع کلمه روی هجاهای فارسی مختلف است یعنی با تغییر محلی تکیه معنا تغییر می‌کند. البته این موضوع خاص لهجه شیراز نیست و زبان فارسی را شامل می‌شود برای مثال:

(مداد _ مدادو) (کتاب _ کتابو) (گاو_ گاوو).

همین مصوت معرفه ساز در کلماتی که به هاء بیان حرکت (هاء غیر ملفوظ) ختم می‌شوند. پس از حذف مصوت کوتاه (e) (ِ) در آخر کلمه به (ow) تبدیل می‌شود:

(نامه _ نامو) (شیشه _ شیشو) (خونه_ خونو) (شونه _ شونو)

در مورد صرف افعال، پیروی از دستور زبان رسمی معمول است و بازهم هر جا عادت زبانی شیرازی ایجاب کرده، صامت یا مصوتی دگرگون شده است.

(بشکن _ بوشکون) (می‌جویم _ موجورم

ضمیرهای اشاره (این) و (آن) در گویش شیرازی به (ای) و (او) و جمع آنها به (اینا) و (اونا) تغییر پیدا می‌کند. ضمایر مفعولی مرا (من)، ترا (تر)، ما را (مار)

ها در آخر کلمه بعد از الف در لهجه شیرازی از تلفظ ساقط می‌شوند:

(چاه_ چا) (روباه _ روبا) (شاه _ شا)(ماه _ ما)

(b = ب) در آخر بعضی کلمات دو حرفه در گویش شیرازی تبدیْ به (ow) می‌شود.

(آب _ او) (تب _ تو) (لب _ لو) می‌شود.

در تعدادی از کلمات که وسط آنها الف است موقع تلفظ الف تبدیل به واو می‌شود:

(ارزان_ ارزون) (تکان _ تکون) (جان_ جون)

در شیراز هنوز مردم محله‌های قدیمی‌تر بیشتر به لهجه شیرازی سخن می‌گویند تا بقیه مردم مثلاً لهجه کسبه و اهالی دروازه سعدی، لب آب، دروازه قصاب خانه، دروازه شاه داعی الله … تفاوت آشکار با لهجه اهالی و کسبه نقاط دیگر شهر دارد.

فرهنگ مردم شیراز

1b076f1c-6d05-4d0e-9604-fe609e72748d

مردم شیراز به میهمان نوازی مشهور هستند؛ مردم شیراز بیشتر اوقات خود را به تفریح و سرگرمی می‌پردازند. کمتر به فکر عاقبت اندیشی و پس‌انداز هستند. این هم از جمله ضرب‌المثل‌های شیرازی‌ها است که صد تومان در می‌آورند و دویست تومان می‌خورند، و عاشق یک سایه درختی و یک زیر انداز و یک قلیان هستند. البته ناگفته نماند که از نظر فرهنگ و دانش اگر بیشتر از جاهای دیگر نباشد کمتر نیستند. شیراز به برکت بزرگانی همچون ملاصدرا، حافظ و سعدی از لحاظ ادب و فرهنگ و به برکت وجود شاه‌چراغ از بار مذهبی بالایی برخوردار هستند. شیراز به دارالعلم و شهرراز معروف است. در قرن ۱۳ میلادی شیراز مرکزی پیشرو در علم و هنر بود. به خاطر تشویق حاکمان و وجود دانشمندان و هنرمندان این شهر توسط جغرافی‌دانان قدیمی دارالعلم نامیده می‌شد.

پیش‌شماره تلفن شیراز ۰۷۱ است. از پاییز ۹۳، کلیه شماره تلفن‌های شیراز ۸ رقمی شد و عدد ۳ به اول شماره‌ها اضافه شد.

شما می‌توانید در اکثر مناطق شیراز کافی‌نت بیابید و البته تمرکز آی تی در خیابان ملاصدرا است. همه‌ی شرکت‌های ارائه دهنده اینترنت در سطح کشور در شیراز نیز خدمات اینترنت را ارائه می‌دهند.

همچنین در بیشتر مناطق اینترنت ۳G برای همه اپراتورهای تلفن همراه در دسترس است و البته در مناطق مرکزی شهر شما می‌توانید از سرعت نسبتاً مناسب اینترنت ۴G ایرانسل و همراه اول استفاده کنید.

دین

دین اکثر مردم شیراز اسلام است. هر چند بیشتر یهودیان شیراز در طی پنجاه سال دوم سده بیستم به  فلسطین اشغالی و آمریکا مهاجرت کرده‌اند. این شهر هنوز پذیرای اقلیتی ۶۰۰۰۰ هزار تنی از یهودیان است. به دلیل فعالیت‌های تبلیغاتی مسیحی در قرون نوزده و بیستم میلادی گروه‌های کوچکی از مسیحیان فرقه پروتستان مانند انگلیکن و پرسبی‌ترین در شیراز زندگی می‌کنند. در حال حاضر در شیراز دو کلیسای فعال وجود دارد که یکی متعلق به ارامنه و دیگری متعلق به کلیسای انگلیکن است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *